Ders Adı Yaşayan Türk Lehçe ve Şiveleri I
Ders Kodu TDE-311
Dersin Türü Zorunlu
Ders Biriminin Seviyesi Lisans
Yıl 3
Dönem 5.Yarıyıl
AKTS 4
Dersi Veren(ler) Prof. Dr. Osman YILDIZ
Dersin Yardımcıları Yok.
Dersin Öğrenme Çıktıları 1 Türk dilinin tarihi gelişimi bilgisi 2 Modern Türk şivelerini tasnif edebilme 3 Azerbaycan coğrafyasının tarihi, siyasi ve kültürel hayatını inceleyebilme 4 Modern Azerbaycan Türkçesinin genel özelliklerini söyleyebilme 5 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk temsilcilerini söyleyebilme 6 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk temsilcilerini karşılaştırabilme 7 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk örneklerini inceleyebilme 8 19. yy sonu ile 20. yy. başlarında Azerbaycan basınının rolünü kavrayabilme. 9 20. yy. başlarında ortaya çıkan fikir akımlarını karşılaştırabilme. 10 Kril ve Arap harfli metinleri Latin harflerine aktarabilme.
Ders İşleme Biçimi Yüz Yüze
-
Dersin İçeriği Türk dilinin tarihi gelişimi, Modern Türk şiveleri, Azerbaycan coğrafyası ve siyasi tarihi, Modern Azerbaycan Türkçesi ve edebiyatı, Modernleşmenin ilk temsilcileri ve eserleri Türk dilinin tarihi gelişimi, Modern Türk şiveleri, Azerbaycan coğrafyası ve siyasi tarihi, Modern Azerbaycan Türkçesi ve edebiyatı, Modernleşmenin ilk temsilcileri ve eserleri Türk dilinin tarihi gelişimi, Modern Türk şiveleri, Azerbaycan coğrafyası ve siyasi tarihi, Modern Azerbaycan Türkçesi ve edebiyatı, Modernleşmenin ilk temsilcileri ve eserleri
Dersin Verildiği Diller Türkçe
Dersin Hedefleri 1 Türk dilinin tarihi gelişimi bilgisi 2 Modern Türk şivelerini tasnif edebilme 3 Azerbaycan coğrafyasının tarihi, siyasi ve kültürel hayatını inceleyebilme 4 Modern Azerbaycan Türkçesinin genel özelliklerini söyleyebilme 5 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk temsilcilerini söyleyebilme 6 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk temsilcilerini karşılaştırabilme 7 Modern Azerbaycan edebiyatının ilk örneklerini inceleyebilme 8 19. yy sonu ile 20. yy. başlarında Azerbaycan basınının rolünü kavrayabilme. 9 20. yy. başlarında ortaya çıkan fikir akımlarını karşılaştırabilme. 10 Kril ve Arap harfli metinleri Latin harflerine aktarabilme.
Dersin Amacı Modern Türk yazı dillerinin ortaya çıkışını incelemek, Batı Türkçesi içerisinde bulunan Azeri Türkçesinin ve edebiyatının teşekkülünü ele almak ve Modern Azeri (Güney ve Kuzey) edebiyatının belli başlı zirve şahsiyetlerini eserleriyle birlikte değerlendirmek.
WorkPlacement
Hafta Konular  
1 Azerbaycan’ın tarihi, nüfusu, sosyal yapısı
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
2 Azerbaycan Türkçesinin tarihi gelişimi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
3 Azerbaycan Türkçesinde kullanılan alfabe
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
4 Azerbaycan Türkçesi ses bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
5 Azerbaycan Türkçesi ses bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
6 Azerbaycan Türkçesi ses bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
7 Azerbaycan Türkçesi ses bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
8 Azerbaycan Türkçesi ses bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
9 Azerbaycan Türkçesi şekil bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
10 Azerbaycan Türkçesi şekil bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
11 Azerbaycan Türkçesi şekil bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
12 Azerbaycan Türkçesi şekil bilgisi
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
13 C13. Seçilmiş metinler üzerinde okuma, transkripsiyon, aktarma, ses ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları.
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
14 13. Seçilmiş metinler üzerinde okuma, transkripsiyon, aktarma, ses ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları.
  Ön Hazırlık: Ahmet. Buran, Ercan. Alkaya, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 2001 Türk Lehçeleri Grameri, Editör A. Bican Ercilasun ve Bölüm Yazarları, Akçağ Yayınları Ankara, 2007
No Bölüm Öğrenme Çıktısı Katkı Düzeyi
1 Türk Dili ve Edebiyatı’nın başlangıçtan bugüne kadarki gelişimi ve tarihçesi hakkında, bu konuda hazırlanan güncel kaynaklardan da yararlanarak ileri düzeyde bilgi sahibi olur. 5
2 Eski harflerle yazılmış edebî metinleri, bu konuya dair hazırlanmış eski ve yeni kaynaklardaki bilgilerden de yararlanarak okuma, yazma ve anlama bilgisi edinir. 5
3 Dünden bugüne konuyla ilgili ortaya konulmuş kaynaklardan istifade ederek tarihî ve çağdaş Türk lehçe ve şivelerini temel seviyede bilir. 5
4 Klâsik ve güncel kaynaklardaki bilgilerle de destekleyerek Türkiye Türkçesi ağızlarının temel gramer özelliklerini bilir. 5
5 Halk bilimi (folklor) alanında derleme ve araştırma yapabilmeye dair bilgi sahibi olur. 5
6 Türkçenin lehçelerinin tarihî gelişimi hakkında lisans düzeyinde genel bilgiler edinir. 5
7 Türk Dili ve Edebiyatı alanında ileri seviyede edindiği teorik ve uygulamalı bilgileri kullanabilir ve böylece dünden bugüne kaleme alınan edebî eserleri, hem edebiyat hem de dil açısından yorumlayabilir, değerlendirebilir. 5
8 Öğrenciler Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla ilgili internet üzerinden erişim sağlayabilme, bütün ciddi ve akademik kaynaklardaki bilgilere ulaşma becerisi edinir. 5
9 Türk Dili ve Edebiyatı alanında hazırlayacağı bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilir veya grup çalışmalarına katılabilir. 5
10 Türk Dili ve Edebiyatı alanında eski ve yeni harfli metinlerin anlaşılması, klâsik ve/veya modern teorilerle dil ve edebiyat açısından incelenmesi, alana dair sözlü metinlerin derlenmesi gibi konularda karşılaşılan sorunları hem bireysel olarak çözebilme hem de bu tür çalışmaların grup hâlinde yapılması durumunda ekibin bir üyesi sıfatıyla sorumluluk alabilir. 5
11 Türkçeyi hem yazılı hem de sözlü olarak etkin ve doğru kullanabilir. 5
12 Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla ilgili kişi ve kurumlara düşüncelerini, önerilerini yazılı ve sözlü olarak başarıyla aktarabilir. 5
13 Türk Dili ve Edebiyatı alanında edindiği bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir ve hem doğrudan alana dair hem de alanla ilgili diğer hususlarda yaşam boyu öğrenme bilinci edinir. 0
14 Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla alâkalı verileri toplamada, yorumlamada, uygulamada ve elde ettiği sonuçları paylaşmada millî, ilmî ve ahlâkî değerlere uygun hareket eder. 0
15 0
16 0
17 0
18 0
19 0
Yarıyıl İçi Çalışmaları Sayısı Katkı Payı
Ara Sınav 0 0
Kısa Sınav 0 0
Ödev 0 0
Devam 0 0
Uygulama 0 0
Labaratuvar 0 0
Proje 0 0
Atölye 0 0
Seminer 0 0
Arazi Çalışması 0 0
TOPLAM 0
Yıliçinin Başarıya Oranı 40
Finalin Başarıya Oranı 60
TOPLAM 100
AKTS kredilerinin belirlenmesinde öğrenci işyükü anketlerinden faydalanılmaktadır.
Etkinlik Sayısı Süresi Toplam
Ders Süresi (Sınav Haftaları Hariç) 14 2 28
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi 0 0 0
Ödevler 0 0 0
Sunum 0 0 0
Proje 0 0 0
Laboratuar Çalışması 0 0 0
Arazi ya da Alan Çalışması 0 0 0
Ara Sınavlar 0 0 0
Yarıyıl Sonu Sınavı 0 0 0
İşyükü Saati (30) 0
Toplam İşyükü / Saat 28    
Dersin Akts Kredisi 0    
Ders Notu
Diğer Kaynaklar
Materyal
Dökümanlar
Ödevler
Sınavlar
Materyal Diğer Güngör, Erol: Tarihte Türkler, Ötüken Yayınevi b. Köprülü, Ord. Prof. M. Fuad, Türk Edebiyatı Tarihi, Yayınlayanlar: Dr. Orhan F. Köprülü, Nermin Pekin, [2. bs.], İstanbul, Ötüken Yayınevi, 1980, XXIV- 437+2 s. c. Togan, Zeki Velidi, Bugünkü Türkili Türkistan ve Yakın Tarihi, 2.bs., İstanbul, 1981, XII+696 s. (Enderun Yayınevi) d. Akpınar, Yavuz, Azerî Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul, Dergâh Yayınları, 1994, 512 s. KİTAP VE MAKALELER: Akpınar, Yavuz, "Gaspıralı'nın Türk Diline Bakışı", Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, Ankara, 2ğ, Sayı: 12/1, s. 385-408 Akpınar, Yavuz, "İsmail Gaspıralı'nın Fikrî ve Edebî Eserleri", Yüzyılda Gaspıralı'nın İdealleri. Bildiriler. Yayına Hazırlayan: Cezmi Bayram, İsmail Türkoğlu, Filiz Baloğlu, İstanbul, Türk Yurdu Yayınları, 2ğ, s. 63-93 Akpınar, Yavuz, Azerî (Azerî Türkçesi, Azerî Edebiyatı), Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, 1.c., İstanbul, Dergâh Yayınları, 1977, s. 254-264 Arat, Reşit Rahmeti, “Türk Dilinin İnkişafı”, Makaleler, I. c., Yayına Hazırlayan: O. F. Sertkaya, Ankara, 1987, s.297-310 (Türk Tültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları) Arat, Reşit Rahmeti, “Türk Şivelerinin Tasnifi”, Makaleler, I. c., Yayına Hazırlayan: O. F. Sertkaya, Ankara, 1987, s.69-149 (Türk Tültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları) Benningsen, A., C. Le Mercier Quelquejal, Stepte Ezan Sesleri, Sovyet Rejimi Altındaki İslâmın 400 Yılı (L'İslam en Union Soviétique), Çev. Nezih Uzel, İstanbul, 1981, Selçuk Yayınları, XXV+309 s. Cirtautas, İlse Laude, Son Elli Yılda Edebî Özbekçenin Gelişmesi Üzerine, Türk Kültürü Araştırmaları, Ankara, 1976, s. 77-92 Kurat, Akdes Nimet, “Kazan Türklerinin “Medenî Uyanış” Devri" (1917 Yılına Kadar), DTCF Dergisi, Ankara, Temmuz-Aralık 1966, XXIV. c., Sayı: 3-4, s. 95-194 Kurat, Akdes Nimet, “Rus Hakimiyeti Altında İdil-Ural Ülkesi”. (Eski Kazan Hanlığı ve Başkurt İli, XIX. yy'a Özkan, Dr. Nevzat, Türk Dünyası. Nüfus, Sosyal Yapı, Dil Edebiyatı, Kayseri, Geçit Yayınları, 1997 VIII+416 s. Türk Lehçeleri ve Şiveleri, Türk Dünyası El Kitabı, 2.bs., 2. c.: Dil-Kültür-Sanat, Ankara, 1992, s. 59-292 (Türk Kültürünü Araştırma Ensititüsü Yayınları) Türk Milletinin Dili, R. R. Arat, s. 59-68; Eski Türkçe, Şinasi Tekin, s. 69-119; Batı Türkçesi, F. K. Timurtaş, s. 120-145; Osmanlıca, Muharrem Ergin, s. 146-196; Türkiye Türkçesi, Muharrem Ergin, s. 197-210; Doğu Türkçesi, Muharrem Ergin, s. 211-215; Kuzey Türkçesi, Ahmet Temir, s. 216-223; Türk Şivelerinin Tasnifi, R. R. Arat-Ahmet Temir, s. 224-247; Türkçecilik Cereyanının Tarihi, F. K. Timurtaş, s. 248-258; Türklerde Yazı ve Alfabeler, M. Ergin, s. 259-289; Türk Lehçeleri, Ahmet Temir, s. 290-292 Yüce, Nuri, “Türk Dili ve Lehçeleri”, [Türk maddesi] İslam Ansikilopedisi, 12/1. c., s. 456-468 Zenkovsky, Prof. Serge A., Rusya'da Pantürkizm ve Müslümanlık, Çev.: Prof. Dr. İzzet Kantemir, İstanbul, 1983, xv+264 s. (Üçdal Neşriyat)
Planlanmış Öğrenme Faaliyetleri ve Öğretim Yöntemleri
Konferanslar, Uygulamalı Dersler, Sunumlar, Seminerler, Projeler, Laboratuar Uygulamaları(gerekirse)