Ders Adı Anadolu ve Rumeli Ağızları I
Ders Kodu TDE-315
Dersin Türü Zorunlu
Ders Biriminin Seviyesi Lisans
Yıl 3
Dönem 5.Yarıyıl
AKTS 5
Dersi Veren(ler) Dr. Öğr. Üyesi Ali Osman YALKIN
Dersin Yardımcıları Dr. Öğr. Üyesi Ali Osman YALKIN
Dersin Öğrenme Çıktıları Ulusal ve Uluslar arası çapta alan bilgisine sahip olur. Ağızların dilin bozulmuş şekilleri değil eskicil özellikleri yaşatan bir kolu olduğunu bilir.
Ders İşleme Biçimi Yüz Yüze
Yok. -
Dersin İçeriği Anadolu ve Rumeli ağızlarının oluşumu ve oluşumu etkileyen temel unsurlar.
Dersin Verildiği Diller Türkçe
Dersin Hedefleri Ağız araştırmaları konusunda temel bilgiler (dilin bir kolu olarak ağız, ağız bölgeleri, ağız malzemelerinin derlenmesi, incelenmesi; diğer ağızlar, şiveler ve lehçelerle mukayese), Anadolu ve Rumeli ağızları üzerinde yapılmış çalışmalar ve yayınların gözden geçirilmesi.
Dersin Amacı Anadolu ve Rumeli Ağızlarını oluşturan temel amilleri ve ağızların temel niteliklerini kavramak.
WorkPlacement
Hafta Konular  
1 Türkiye'de dil, lehçe, ağız tartışmaları
  Ön Hazırlık: Demir, N. (2006). Türkiye’de Dil-Lehçe-Şive-Ağız Tartışmaları.
2 Ağız araştırmalarının tarihi
  Ön Hazırlık: Adıgüzel, A. (2013). Dünyada ve Türkiye Türkçesinde Ağız Çalışmaları ve Yöntemler. Electronic Turkish Studies, 8(9).
3 Ağızların Türkçenin tarihi dönemleri ve etnik yapı ile ilişkisi
  Ön Hazırlık: Korkmaz, Z. (2007). Anadolu ve Rumeli Ağızlarının Dayandığı Temeller. TDAY Belleten, 1. Korkmaz, Z. (2008). Türkiye Türkçesi Ağızlarında Dil Özellikleri-Etnik Yapı Bağlantısı ve Beklentilerimiz. Türk Dili, 679, 6-10. Yıldırım, F. (2002). Türkiye Türkçesinin Ağızları ve Etnik Yapı: Çukurova Ağızları Örneği. Türkbilig, (4), 136-153.
4 Ağız araştırmalarında kullanılacak yöntemler
  Ön Hazırlık: İleri, C. Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları İçin Bir Yöntem Denemesi. Akar, A. (2006). Ağız araştırmalarında yöntem sorunları. Turkish Studies, 1(2), 41-53. Demir, N. (1998). Ağız Araştırmalarında Kaynak Kişi Meselesi. Dursun Yıldırım Armağanı, 171-180. Akca, H. (2017). Ağız Araştırmalarında Derleme Konuları ve Kaynak Kişilere Yöneltilecek Sorular. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 61-84.
5 Anadolu Ağızlarını sınıflandırma çalışmaları
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu. Buran, A. (2011). Türkiye Türkçesi Ağızlarının Tasnifleri Üzerine Bir Değerlendirme. Electronic Turkish Studies, 6(1).
6 Ana ağız gruplarını belirleyen ses bilgisi özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu. Usta, H. İ. (2015). Ağız Tasniflerinde Kullanılan (Fonolojik) Ölçütler Üzerine. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literatüre and History of Turkish or Turkic, 10, 8. UMAÇ, Z. Ş. Gaziantep Çepni Ağzının Türkiye Türkçesi Ana Ağız Gruplarını Belirleyen Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10(1), 185-206.
7 Ana ağız gruplarını belirleyen şekil bilgisi özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu. UMAÇ, Z. Ş. Gaziantep Çepni Ağzının Türkiye Türkçesi Ana Ağız Gruplarını Belirleyen Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10(1), 185-206.
8 Doğu Grubu Ağızlarının özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
9 Doğu Grubu Ağızlarının özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
10 Kuzeydoğu Grubu Ağızlarının özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
11 Batı Grubu Ağızlarının genel özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
12 Batı Grubu Ağızlarının genel özellikleri
  Ön Hazırlık: Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
13 Rumeli Ağızlarının tasnifi ve alt ağızları
  Ön Hazırlık: Korkmaz, Z. Balkan Türkçesi Ağızları İle Türkiye Türkçesi Ağızları Arasında Sosyo-lengüistik Açıdan Kısa Bir Karşılaştırma. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 58(2), 103-118. Günşen, A. (2012). Balkan Türk Ağızlarının Tasnifleri Üzerine Bir Değerlendirme. Electronic Turkish Studies, 7(4).
14 Rumeli Ağızlarının özellikleri
  Ön Hazırlık: Karaörs, M. (1999). Kuzeydoğu Anadolu (Trabzon ve Yöresi) ve Batı Rumeli Türk Ağızlarının Ortaklığı ve Akrabalığı. Trabzon Tarihi Sempozyumu (Trabzon 6-8 Kasım 1998) Bildiriler, 89-98. Bayraktar, F. S., & Sandalyeci, S. (2018). Trakya Ağizlari Ses Bilgisi. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), 2(1), 215-279. Günşen, A. (2008). Doğu Trakya Ağızlarının Şekil Bilgisini Belirleyen Temel Özellikler. Electronic Turkish Studies, 3(3).
No Bölüm Öğrenme Çıktısı Katkı Düzeyi
1 Türk Dili ve Edebiyatı’nın başlangıçtan bugüne kadarki gelişimi ve tarihçesi hakkında, bu konuda hazırlanan güncel kaynaklardan da yararlanarak ileri düzeyde bilgi sahibi olur. 5
2 Eski harflerle yazılmış edebî metinleri, bu konuya dair hazırlanmış eski ve yeni kaynaklardaki bilgilerden de yararlanarak okuma, yazma ve anlama bilgisi edinir. 4
3 Dünden bugüne konuyla ilgili ortaya konulmuş kaynaklardan istifade ederek tarihî ve çağdaş Türk lehçe ve şivelerini temel seviyede bilir. 5
4 Klâsik ve güncel kaynaklardaki bilgilerle de destekleyerek Türkiye Türkçesi ağızlarının temel gramer özelliklerini bilir. 5
5 Halk bilimi (folklor) alanında derleme ve araştırma yapabilmeye dair bilgi sahibi olur. 5
6 Türkçenin lehçelerinin tarihî gelişimi hakkında lisans düzeyinde genel bilgiler edinir. 5
7 Türk Dili ve Edebiyatı alanında ileri seviyede edindiği teorik ve uygulamalı bilgileri kullanabilir ve böylece dünden bugüne kaleme alınan edebî eserleri, hem edebiyat hem de dil açısından yorumlayabilir, değerlendirebilir. 5
8 Öğrenciler Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla ilgili internet üzerinden erişim sağlayabilme, bütün ciddi ve akademik kaynaklardaki bilgilere ulaşma becerisi edinir. 5
9 Türk Dili ve Edebiyatı alanında hazırlayacağı bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilir veya grup çalışmalarına katılabilir. 5
10 Türk Dili ve Edebiyatı alanında eski ve yeni harfli metinlerin anlaşılması, klâsik ve/veya modern teorilerle dil ve edebiyat açısından incelenmesi, alana dair sözlü metinlerin derlenmesi gibi konularda karşılaşılan sorunları hem bireysel olarak çözebilme hem de bu tür çalışmaların grup hâlinde yapılması durumunda ekibin bir üyesi sıfatıyla sorumluluk alabilir. 4
11 Türkçeyi hem yazılı hem de sözlü olarak etkin ve doğru kullanabilir. 5
12 Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla ilgili kişi ve kurumlara düşüncelerini, önerilerini yazılı ve sözlü olarak başarıyla aktarabilir. 5
13 Türk Dili ve Edebiyatı alanında edindiği bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilir ve hem doğrudan alana dair hem de alanla ilgili diğer hususlarda yaşam boyu öğrenme bilinci edinir. 5
14 Türk Dili ve Edebiyatı alanıyla alâkalı verileri toplamada, yorumlamada, uygulamada ve elde ettiği sonuçları paylaşmada millî, ilmî ve ahlâkî değerlere uygun hareket eder. 5
15 0
16 0
17 0
18 0
19 0
Yarıyıl İçi Çalışmaları Sayısı Katkı Payı
Ara Sınav 1 100
Kısa Sınav 0 0
Ödev 0 0
Devam 0 0
Uygulama 0 0
Labaratuvar 0 0
Proje 0 0
Atölye 0 0
Seminer 0 0
Arazi Çalışması 0 0
TOPLAM 100
Yıliçinin Başarıya Oranı 40
Finalin Başarıya Oranı 60
TOPLAM 100
AKTS kredilerinin belirlenmesinde öğrenci işyükü anketlerinden faydalanılmaktadır.
Etkinlik Sayısı Süresi Toplam
Ders Süresi (Sınav Haftaları Hariç) 14 2 28
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi 2 12 24
Ödevler 0 0 0
Sunum 0 0 0
Proje 0 0 0
Laboratuar Çalışması 0 0 0
Arazi ya da Alan Çalışması 0 0 0
Ara Sınavlar 1 40 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 60 60
İşyükü Saati (30) 0
Toplam İşyükü / Saat 152    
Dersin Akts Kredisi 5    
Ders Notu Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
Diğer Kaynaklar Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
Materyal
Dökümanlar Karahan, L. (1996). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması. Türk Dil Kurumu.
Ödevler ...
Sınavlar ...
Materyal Diğer Demir, N. (2006). Türkiye’de Dil-Lehçe-Şive-Ağız Tartışmaları. Adıgüzel, A. (2013). Dünyada ve Türkiye Türkçesinde Ağız Çalışmaları ve Yöntemler. Electronic Turkish Studies, 8(9). Korkmaz, Z. (2007). Anadolu ve Rumeli Ağızlarının Dayandığı Temeller. TDAY Belleten, 1. Yıldırım, F. (2002). Türkiye Türkçesinin Ağızları ve Etnik Yapı: Çukurova Ağızları Örneği. Türkbilig, (4), 136-153. İleri, C. Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları İçin Bir Yöntem Denemesi. Akca, H. (2017). Ağız Araştırmalarında Derleme Konuları ve Kaynak Kişilere Yöneltilecek Sorular. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 61-84. Usta, H. İ. (2015). Ağız Tasniflerinde Kullanılan (Fonolojik) Ölçütler Üzerine. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literatüre and History of Turkish or Turkic, 10, 8. Korkmaz, Z. Balkan Türkçesi Ağızları İle Türkiye Türkçesi Ağızları Arasında Sosyo-lengüistik Açıdan Kısa Bir Karşılaştırma. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 58(2), 103-118. Günşen, A. (2012). Balkan Türk Ağızlarının Tasnifleri Üzerine Bir Değerlendirme. Electronic Turkish Studies, 7(4).
Planlanmış Öğrenme Faaliyetleri ve Öğretim Yöntemleri
Konferanslar, Uygulamalı Dersler, Sunumlar, Seminerler, Projeler, Laboratuar Uygulamaları(gerekirse)